
आज (२१ नोव्हेंबर) ‘जागतिक मच्छीमार दिन’ (World Fisheries Day) आहे. जगभरातील मत्स्यव्यवसाय समुदायाचे योगदान, शाश्वत मत्स्यपालन आणि जलस्त्रोतांचे संवर्धन याविषयी जागरूकता निर्माण करण्यासाठी हा दिवस दरवर्षी २१ नोव्हेंबर रोजी पाळला जातो.

- जागतिक मच्छीमार दिन: सागरी संपत्ती, उपजीविका आणि शाश्वततेचा जागर
१. जागतिक मच्छीमार दिनाची पार्श्वभूमी आणि महत्त्व
२१ नोव्हेंबर रोजी साजरा होणाऱ्या जागतिक मच्छीमार दिनाची मुळे १९९७ मध्ये नवी दिल्ली येथे स्थापन झालेल्या ‘वर्ल्ड फिशरीज फोरम’ (World Fisheries Forum) मध्ये रुजलेली आहेत. १८ देशांतील प्रतिनिधींनी एकत्र येऊन शाश्वत मत्स्यव्यवसाय पद्धती आणि पारंपरिक मच्छीमार समुदायाच्या हक्कांचे रक्षण करण्याचा निर्धार केला, ज्यामुळे या जागतिक उपक्रमाची मुहूर्तमेढ रोवली गेली.


हा दिवस साजरा करण्यामागील प्रमुख उद्दिष्टे खालीलप्रमाणे आहेत

अन्नसुरक्षा आणि रोजगार: जगभरातील लाखो लोकांच्या पोषणमूल्याची आणि उपजीविकेची गरज भागवणाऱ्या मच्छीमार व मत्स्यकामगारांच्या योगदानाचा सन्मान करणे.

शाश्वत मत्स्यसाठा: सागरी जीवसृष्टी, नद्या आणि जलाशयांचे संतुलन राखून अतिमत्स्यमारी (Overfishing) रोखणे.
मच्छीमारांचे हक्क व सुरक्षा: लहान व पारंपरिक मच्छीमारांना सुरक्षित कामाची परिस्थिती, योग्य मोबदला आणि सामाजिक सुरक्षा मिळवून देणे.
अनियंत्रित मत्स्यमारीस आळा: बेकायदेशीर, अनोंदणीकृत आणि अनियंत्रित (IUU) मत्स्यमारीविरोधात जागतिक स्तरावर भूमिका घेणे.

२. कोकण, किनारपट्टी आणि मत्स्यव्यवसाय क्षेत्रातील आव्हाने
महाराष्ट्रासह भारताच्या विस्तीर्ण किनारपट्टीवर विशेषतः कोकणातील रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग, रायगड, ठाणे आणि पालघरसारख्या जिल्ह्यांमध्ये मच्छीव्यवसाय हा केवळ एक व्यवसाय नसून ती एक समृद्ध जीवनशैली, संस्कृती आणि परंपरा आहे. मात्र, आज या क्षेत्रासमोर अनेक व्यावहारिक व धोरणात्मक आव्हाने उभी आहेत.
समस्त मच्छीमार बांधवांना जागतिक मच्छीमार दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा !




