नटसम्राट हरपला; नाना पाटेकर यांचे ७५व्या वर्षी निधन मराठी-हिंदी चित्रपटसृष्टीवर शोककळा
आपल्या दमदार अभिनयाने, धारदार संवादफेकीने आणि संवेदनशील व्यक्तिमत्त्वाने भारतीय चित्रपटसृष्टीत स्वतंत्र ठसा उमटवणारे ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे गुरुवारी, ८ ऑक्टोबर रोजी वयाच्या ७५व्या वर्षी निधन झाले. गोव्यातील डोना पावला येथील निवासस्थानी ते बेशुद्ध अवस्थेत आढळून आले. त्यांना तातडीने रुग्णालयात दाखल करण्यात आले; मात्र उपचारादरम्यान डॉक्टर त्यांना वाचवू शकले नाहीत.
नाना पाटेकर यांच्या निधनाची बातमी समोर येताच मराठीसह हिंदी चित्रपटसृष्टीवर शोककळा पसरली. आपल्या वेगळ्या अभिनयशैलीमुळे आणि प्रभावी संवादफेकीमुळे त्यांनी प्रेक्षकांच्या मनात अढळ स्थान निर्माण केले होते.
रंगभूमीपासून सुरू झालेला त्यांचा कलाप्रवास पुढे रुपेरी पडद्यावर गाजला. ‘गमन’, ‘अंकुश’, ‘परिंदा’, ‘तिरंगा’, ‘क्रांतिवीर’, ‘प्रहार’, ‘खामोशी’, ‘वेलकम’ यांसह अनेक चित्रपटांमधील त्यांच्या भूमिका आजही प्रेक्षकांच्या स्मरणात आहेत. विशेषतः ‘नटसम्राट’मधील गणपतराव बेलवलकर ही भूमिका त्यांच्या कारकिर्दीतील मैलाचा दगड ठरली.
‘कुणी घर देता का घर?’ या आर्त हाकेपासून ते व्यवस्थेवर प्रहार करणाऱ्या त्यांच्या संवादांपर्यंत नाना पाटेकर यांनी अभिनयाला केवळ मनोरंजनाचे माध्यम न ठेवता त्याला सामाजिक जाणिवेची धार दिली.
अभिनयासोबतच सामाजिक बांधिलकीसाठीही ते ओळखले जात. शेतकरी आणि ग्रामीण भागातील समस्यांबाबत त्यांनी सातत्याने संवेदनशील भूमिका घेतली. नाम फाउंडेशनच्या माध्यमातून शेतकरी व दुष्काळग्रस्त भागातील नागरिकांसाठी केलेले कार्य त्यांच्या सामाजिक जाणिवेचे उदाहरण ठरले.
नाना पाटेकर यांची संवादफेक, चेहऱ्यावरील भाव, आवाजातील धग आणि भूमिकेत पूर्णपणे सामावून जाण्याची शैली ही भारतीय चित्रपटसृष्टीची अमूल्य ठेव ठरली आहे. त्यांच्या निधनाने केवळ एक अभिनेता नव्हे, तर स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण करणारा एक प्रभावी कलावंत हरपला आहे.
नाना पाटेकर यांच्या जाण्याने पडद्यावरील एक बुलंद आवाज कायमचा शांत झाला; मात्र त्यांच्या भूमिका, संवाद आणि अभिनयाची छाप रसिकांच्या मनात कायम जिवंत राहणार आहे
