बोरज धरणात मुबलक पाणीसाठा; खेडकरांची उन्हाळ्यातील पाणीटंचाईची चिंता मिटणार!

खेड : खेड शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या ऐतिहासिक ब्रिटिशकालीन बोरज धरणात यंदा समाधानकारक पाणीसाठा उपलब्ध झाल्याने शहरवासीयांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. यंदाच्या पावसाळ्यात धरण पूर्ण क्षमतेने भरून वाहिल्याने सध्या धरणात ८० ते ८५ टक्के उपयुक्त पाणीसाठा शिल्लक आहे. उपलब्ध जलसाठ्याचे योग्य नियोजन केल्यास आगामी हिवाळ्यासह उन्हाळ्याच्या अखेरपर्यंत शहराचा पाणीपुरवठा सुरळीत ठेवणे शक्य होणार आहे. त्यामुळे यंदा उन्हाळ्यातील संभाव्य पाणीटंचाईचे संकट तूर्तास दूर झाल्याचे चित्र आहे.
खेड शहरापासून सुमारे १२ किलोमीटर अंतरावर असलेल्या बोरज धरणाची एकूण पाणीसाठवण क्षमता ३.३९६ दशलक्ष घनमीटर इतकी आहे. या धरणाचे वैशिष्ट्य म्हणजे येथून गुरुत्वीय (ग्रॅव्हिटी) पद्धतीने कोणत्याही अतिरिक्त पंपिंगशिवाय नळयोजनेद्वारे पाणी थेट खेड शहरात पोहोचते. त्यामुळे पाणी उपसण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर विजेचा वापर करण्याची गरज भासत नाही. खेड शहराच्या पाणीपुरवठा व्यवस्थेत या धरणाचे महत्त्व अनन्यसाधारण आहे.
सध्याच्या उपलब्ध उपयुक्त पाणीसाठ्याचा विचार करता पुढील २०० ते २२० दिवस शहराचा पाणीपुरवठा सुरळीत राहू शकतो, असा अंदाज व्यक्त केला जात आहे. त्यामुळे उन्हाळ्याच्या दिवसांत नागरिकांना पाण्यासाठी वणवण करावी लागण्याची शक्यता कमी झाली आहे. तसेच गुरुत्वीय पद्धतीने पाणीपुरवठा होत असल्यामुळे वीजखर्चात बचत होऊन नगरपरिषदेवरील आर्थिक भारही कमी राहण्यास मदत होते.
मात्र, पावसाळा संपल्यानंतर ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबरपासून तापमानात वाढ होऊ लागते. उन्हाळ्याची तीव्रता वाढत असताना धरणातील पाण्याचे बाष्पीभवनही वाढण्याची शक्यता असते. त्यामुळे उपलब्ध जलसाठा पुरेसा असला तरी त्याचे काटेकोर नियोजन करणे आवश्यक आहे. जिल्हा पाटबंधारे विभाग आणि नगरपरिषद प्रशासनाने पाण्याचा अपव्यय रोखणे, वितरण व्यवस्थेतील गळती तातडीने दुरुस्त करणे आणि पाणीवाटपाचे योग्य नियोजन करण्यावर भर देणे गरजेचे आहे.
बोरज धरणातील समाधानकारक जलसाठ्यामुळे खेडकरांची उन्हाळ्यातील पाणीटंचाईची चिंता काही प्रमाणात दूर झाली असली, तरी नागरिकांनी पाण्याचा वापर जपून करणे आवश्यक आहे. उपलब्ध पाणीसाठ्याचा अपव्यय न करता काटकसरीने वापर केल्यास उन्हाळ्याच्या अखेरपर्यंत शहराचा पाणीपुरवठा सुरळीत ठेवण्यास मदत होणार आहे. त्यामुळे प्रशासनाच्या नियोजनाला नागरिकांचे सहकार्य लाभल्यास खेडकरांचा उन्हाळा पाण्याच्या दृष्टीने दिलासादायक ठरू शकतो.