जेवण झाल्यावर एक तुकडा गूळ खाल्ल्यास काय होतं? २ दिवसांनी परिणाम पाहून थक्क व्हाल!

Jaggery Benefits Health Benefits and Best Time to Eat : भारतीय खाद्यसंस्कृतीत जेवणानंतर गोड खाण्याची परंपरा अनेक वर्षांपासून आहे. काही जण बडीशेप खातात, तर काही जण गोड पदार्थ खाणे पसंत करतात. मात्र, आजही अनेक घरांमध्ये जेवणानंतर गुळाचा छोटासा तुकडा खाण्याची सवय पाहायला मिळते. चवीला गोड असणारा गूळ केवळ साखरेला पर्याय म्हणूनच नव्हे, तर त्यातील काही पोषक घटकांमुळेही महत्त्वाचा मानला जातो. पण, जेवणानंतर गूळ खाल्ल्याने शरीराला नेमके कोणते फायदे होतात? तो खाण्याची योग्य वेळ कोणती? जाणून घेऊया.

जेवणानंतर गूळ खाण्याची परंपरा का आहे?

भारतात अनेक ठिकाणी जेवणानंतर गूळ खाण्याची पद्धत आहे. जेवणानंतर गोड खाण्याची इच्छा झाल्यास गुळाचा छोटासा तुकडा खाल्ला जातो. गुळामध्ये कार्बोहायड्रेट्स असतात. त्यामुळे तो शरीराला ऊर्जा पुरवू शकतो. गुळामध्ये लोह, पोटॅशियम व मॅग्नेशियम यांसारखी काही खनिजेही असतात. मात्र, गुळातील पोषक घटकांचे प्रमाण हे त्याचा प्रकार आणि निर्मितीची पद्धती यांनुसार बदलू शकते.

गूळ हा साखरेपेक्षा अधिक नैसर्गिक स्वरूपातील गोड पदार्थ असला तरी त्यातही साखरेचे प्रमाण अधिक असते. त्यामुळे गूळ आरोग्यदायी असला तरी तो कितीही प्रमाणात खाणे योग्य नाही.

गूळ खाण्याची योग्य वेळ कोणती?

दुपारच्या जेवणानंतर गुळाचा छोटासा तुकडा खाणे अनेकांना आवडते. जेवणानंतर गोड खाण्याची इच्छा झाल्यास तुम्ही मर्यादित प्रमाणात गूळ खाऊ शकता. मात्र, गूळ खाण्यासाठी दुपारची वेळच सर्वाधिक फायदेशीर असते किंवा तो खाल्ल्यानंतर दोन दिवसांत ठरावीक परिणाम दिसतात, त्याला ठोस वैज्ञानिक पुरावा नाही.

गूळ खाल्ल्याने पचनाच्या सर्व समस्या दूर होतात, असेही म्हणता येत नाही. बद्धकोष्ठता किंवा अपचनाचा त्रास वारंवार होत असल्यास आहारात पुरेशा प्रमाणात तंतुमय पदार्थ घेणे, पाणी पिणे आणि नियमित हालचाल करणे महत्त्वाचे आहे.

गूळ खाण्याचे संभाव्य फायदे कोणते?

१. शरीराला मिळू शकते ऊर्जा

गुळामध्ये कार्बोहायड्रेट्स असल्यामुळे तो शरीराला ऊर्जा पुरवतो. थकवा जाणवत असताना गोड पदार्थ खाल्ल्याने काही काळ उत्साही वाटू शकते. मात्र, सतत थकवा जाणवत असल्यास केवळ गूळ खाण्यावर अवलंबून राहू नये. त्यामागे रक्तातील हिमोग्लोबिनची कमतरता, झोपेचा अभाव किंवा इतर आरोग्यविषयक कारणे असू शकतात.

२. लोहाचा काही प्रमाणात पुरवठा

गुळामध्ये काही प्रमाणात लोह असू शकते. शरीरात लोहाची कमतरता झाल्यास रक्तातील हिमोग्लोबिनचे प्रमाण कमी होऊ शकते.

३. पचनासाठी मदत होते का?

जेवणानंतर गूळ खाणे ही अनेकांची सवय असली तरी गूळ खाल्ल्याने पचन सुधारते किंवा बद्धकोष्ठता दूर होते, याबाबत ठोस वैज्ञानिक पुरावे मर्यादित आहेत. पचन प्रक्रिया सक्षम ठेवण्यासाठी भाज्या, फळे, कडधान्ये आणि संपूर्ण धान्यांचा आहारात समावेश करणे अधिक महत्त्वाचे आहे.

४. खनिजांचा मिळू शकतो पुरवठा

गुळामध्ये पोटॅशियम व मॅग्नेशियम यांसारखी खनिजे काही प्रमाणात असू शकतात. ही खनिजे शरीराच्या विविध कार्यांसाठी आवश्यक असतात. पण, त्याचबरोबर संतुलित आहार आणि योग्य वैद्यकीय सल्ला आवश्यक आहे.

५. गोड खाण्याची इच्छा होऊ शकते पूर्ण

जेवणानंतर गोड खाण्याची इच्छा झाल्यास गुळाचा छोटासा तुकडा हा एक पर्याय ठरू शकतो. मात्र, गुळामध्येही साखर असल्याने त्याचे प्रमाण मर्यादित ठेवणे गरजेचे आहे. विशेषतः मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी गूळ हा साखरेचा सुरक्षित पर्याय आहे, असे समजू नये.

श्वसनाचे त्रास, सांधेदुखी आणि त्वचेसाठी गूळ किती फायदेशीर?

गूळ खाल्ल्याने फुप्फुसे स्वच्छ होतात, दमा किंवा ब्राँकायटिससारखे आजार टळतात, त्वचेचे आरोग्य सुधारते किंवा सांधेदुखी कमी होते. पण, श्वसनाचा त्रास, सततचा खोकला, सांधेदुखी किंवा त्वचेच्या समस्या असल्यास घरगुती उपायांवर अवलंबून न राहता, वैद्यकीय सल्ला घ्यावा.

गूळ खाताना कोणती काळजी घ्यावी?

गूळ हा नैसर्गिक स्वरूपातील गोड पदार्थ असला तरी त्यात साखरेचे प्रमाण जास्त असते. त्यामुळे तो मर्यादित प्रमाणातच खावा. मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी रक्तातील साखरेचे नियंत्रण लक्षात घेऊन डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. वजन नियंत्रणात ठेवण्याचा प्रयत्न करणाऱ्यांनीही गुळातून मिळणाऱ्या अतिरिक्त कॅलरीजचा विचार करावा.

लक्षात ठेवा : गूळ हा संतुलित आहाराचा एक भाग असू शकतो; मात्र तो कोणत्याही आजारावरील औषध नाही. त्यामुळे जेवणानंतर गूळ खाल्ल्याने दोन दिवसांत आरोग्यात ठरावीक बदल होतील, याची हमी देता येत नाही.

(अस्वीकरण: या बातमीतील माहिती सामान्य आरोग्यविषयक माहितीसाठी आहे. कोणत्याही आजाराचे निदान किंवा उपचार करण्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)