गो कृपा अमृतम्: सेंद्रिय शेतीचा खरा साथीदारशाश्वत शेती – समृद्ध शेतकरी
आजच्या आधुनिक युगात रासायनिक खतांच्या अतिवापरामुळे जमिनीचा कस कमी होत चालला आहे. अशावेळी, जमिनीची सुपीकता टिकवून ठेवण्यासाठी आणि पिकांच्या जोमदार वाढीसाठी ‘गो कृपा अमृतम्’ हे एक वरदान ठरत आहे. कमी खर्चात आणि अत्यंत सोप्या पद्धतीने तयार होणारे हे द्रावण सेंद्रिय शेतीचा पाया मजबूत करत आहे.
चिपळूण तालुका कृषी अधिकारी शत्रुघ्न म्हेत्रे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार गो कृपा अमृतम बनवण्यासाठी आवश्यक साहित्य (२०० लिटर द्रावणासाठी):
१. स्वच्छ पाणी: २०० लिटर (रसायन किंवा तेलाचे अंश नसलेले)
२. नैसर्गिक देशी गूळ: २ किलो
३. गो कृपा अमृतम् (बॅक्टेरियल कल्चर): १ लिटर
४. ताजे ताक: २ लिटर (देशी गायीच्या दुधापासून तयार केलेले)
तयार करण्याची सोपी कृती (स्टेप-बाय-स्टेप):
पहिली पायरी: एक स्वच्छ प्लास्टिक ड्रम घेऊन त्यामध्ये २०० लिटर स्वच्छ पाणी भरा.
दुसरी पायरी: २ किलो देशी गूळ थोड्या पाण्यात व्यवस्थित विरघळवून त्या ड्रममध्ये टाका.
तिसरी पायरी: त्यानंतर त्यात १ लिटर गो कृपा अमृतम् (कल्चर) मिसळा.
चौथी पायरी: आता त्यामध्ये देशी गायीच्या दुधापासून बनवलेले २ लिटर ताजे ताक घाला.
पाचवी पायरी: ड्रमवर एक सुती (कॉटनचे) कापड घट्ट झाकून तो ड्रम सावलीत ठेवा.
सहावी पायरी: रोज एकदा १ ते २ मिनिटे लाकडी काठीने हे मिश्रण व्यवस्थित ढवळा.
सातवी पायरी: अशा प्रकारे अवघ्या ७ दिवसांत तुमचे २०० लिटर ‘गो कृपा अमृतम्’ द्रावण तयार होते!
💡 विशेष टीप (कल्चर वर्षानुवर्षे वाढवण्याची पद्धत):
हे द्रावण कधीही संपत नाही! द्रावण संपत आले की त्यात पुन्हा २ किलो गूळ, २ लिटर ताक आणि पाणी मिसळून तुम्ही नवीन कल्चर सतत वाढवू शकता.
घ्यावयाची खबरदारी व महत्वाच्या सूचना:
भांड्याची निवड: हे द्रावण बनवण्यासाठी कधीही लोखंडी किंवा धातूचे भांडे वापरू नये, फक्त प्लास्टिक ड्रम वापरावा.
जागा: ड्रम नेहमी सावलीत ठेवावा, थेट उन्हात ठेवू नये.
स्वच्छता: द्रावणामध्ये पावसाचे पाणी किंवा कोणतेही रासायनिक दूषित पाणी जाऊ देऊ नका.
बदल: द्रावणाचा रंग बदलणे, वास येणे किंवा त्यावर हलका फेस येणे हे पूर्णपणे नैसर्गिक आहे.
गो कृपा अमृतम् चे मुख्य फायदे:
मातीची सुपीकता: हे मातीचा कस आणि सेंद्रिय कर्ब वाढवण्यास मदत करते.
पिकांचे आरोग्य: पिकांची रोगप्रतिकारक क्षमता वाढवून त्यांना कीड आणि रोगांपासून सुरक्षित ठेवते.
खर्चामध्ये बचत: रासायनिक खतांवरील खर्च पूर्णपणे वाचतो आणि पिकांची गुणवत्ता सुधारते.
शेती म्हणजे केवळ पीक घेणे नव्हे, तर आपल्या काळ्या आईची सेवा करणे होय. रासायनिक खतांच्या विळख्यातून आपल्या जमिनीला मुक्त करण्याची आणि ‘शाश्वत शेती’ समृद्धीकडे नेण्याची हीच योग्य वेळ आहे!
तुमच्या शेतात समृद्धीचे नवे पीक फुलेल यात शंका नाही. चला तर मग, कमी खर्चात भरघोस उत्पन्न मिळवूया आणि विषमुक्त शेतीकडे अभिमानाने वाटचाल करूया! माती जिवंत, तर शेतकरी श्रीमंत!
-प्रशांत कुसुम आनंदराव सातपुते
जिल्हा माहिती अधिकारी, रत्नागिरी
