Thursday, Nov 23rd

Headlines:

महिला बालकल्याण

श्रद्धा-अंधश्रद्धा

E-mail Print PDF
माझी असते ती श्रद्धा, दुसर्‍याची असते ती अंधश्रद्धा असे माझ्या मनात नेहमी येते. आपण डावे उजवे फारच करीत असतो. एखाद्यावर अधिक मर्जी करते. झुकते माप त्याच्या पदरी पडते. आपली मते योग्य दुसर्‍याची अयोग्य हे आपले ठाम मत असते. आपली मते तरी स्थिर असतात का? छे, काळ, वेळ, व्यक्ती, देश यानुसार आपली मते बदलतात. त्या त्या प्रसंगी तीच मते योग्य असाही आपला अट्टाहास असतो. अंधश्रद्धा निर्मुलन कायद्याला कित्येक वर्षेमान्य होण्यासाठी वाट पहावी लागली. लोकशाहीत प्रत्येकाच्या मताला किंमत आहे. विविध मतांची मोट बांधणे कठीणच जाणार. निर्णय बहुमतानेच घ्यावा लागतो. कारण एकमत होणे दुरापास्तच असते. अल्पसंख्यांक गट हल्ली वरचढ होऊ लागले आहेत. सत्ताधारी पक्ष विरोधी पक्ष झाला की त्यांची तत्वे बदलतात. स्वतःच सत्तेवर असताना घेतलेले निर्णय आता त्यांना नको वाटतात. त्या विरूद्ध उभारलेल्या आंदोलनाला अनेकदा हिंसक वळण लागते.
माझ्या श्रद्धेमुळे इतरांचे अहित होत नाही. इतकी जबाबदारी मी पाळली तर संघर्षाचे कारणच उरणार नाही. इतर म्हणजे मी स्वतः कुटुंबपातळीवर माझे कुटुंब, सोसायटी, वस्ती, धर्म, जात, राष्ट्र, मानव पातळ्यांवर हा विचार व्हायला हवा. हा विचार होतो का? वैयक्तिक साधनेने मिळालेले बळ दुसर्‍याचे वाईट करण्यासाठी वापरले जाणार असेल तरी ती साधना श्रद्धायुक्त असणारच नाही. ऋषीमुनींनी पूर्वापार विश्‍वशांतीसाठी प्रार्थना केली आहे. हल्लीचे संतही विश्‍वात्मक सुखासाठी दान मागतात. विश्‍वाची चिंता करतात. सर्वांचे कल्याण होवो, दुःखरहित अज्ञानयुक्त समाज व्हावा अशी मागणी सर्वात्मक चैतन्याकडे करतात. शांती प्रस्थापित व्हावी म्हणून स्वतःचा आदर्श उभा करतात. आयुष्यभर प्रयत्नशील राहतात. हे अंधश्रद्धेतून निश्‍चितच होत नाही. सर्वश्रेष्ठ चैतन्य शक्तीवर आणि प्रत्येक कणाकणांत वसलेल्या त्याच्याअंशावर त्याची श्रद्धा असते.magicएळाद्या विचाराची सुरूवात होते तेव्हा सर्वच चांगले वाटते. लहान बालकाचा निरागसपणा त्यात असतो. तो उत्तम विचार सर्वदूर पसरावा ही इच्छाही वाईट नाही. पण प्रसार-प्रचाराचा हव्यास सुरू होतो. विशिष्ट प्रणाली, गट अधिक विस्तृत व्हावा म्हणून अघोरी उपाय हळूच आत घुसतात. श्रद्धा कधी अंधश्रद्धा होते. समजतच नाही. दोन्हीतली सीमारेषा फार तरल आहे, अंधुक आहे. ती ओलांडली जात नाही. यासाठी सतत डोळसपणे काळजी घ्यायला हवी.
भानामती, जादूटोणा, जारण मारण, करणी, संमोहन, काळी विद्या फक्त खेडूतांना, अशिक्षितांनाच नव्हे तर सुशिक्षित, नागरी समाजावर अंमल गाजवतात. आधुनिक शास्त्रात पारंगत असलेले विद्वान, राजकारणी धुरीण, शिक्षणतज्ञ इ. वर गारूड घातले जाते. काळी विद्या असे याला म्हणण्याचे कारण ती आजपर्यंत तामसपणे वापरली गेली. काट्याने काटा काढावा या न्यायाने मूळ कृत्याला शह देणारे मांत्रिक गल्लोगल्ली असतातच. ते तुमचा खिसा सहज रिकामा करतात. एकदा बरा अनुभव आला की, त्याच मार्गावर जाणे पिडीताला सोपे वाटू लागते. हळुहळू तो खोल गर्तेत सापडतो. त्याचा विवेक सुटतो.
मंत्रशास्त्र पुरातन शास्त्र आहे. रोग, विषबाधा, मानसिक असंतुलन, आधी व्याधी-गंडे, दोरे, तीर्थ, अंगारा या सहाय्याने दूर करण्याची विद्या वंशपरंपरागत एखाद्या कुळात चालत आलेली असते. विशिष्ट साधनेने ती शक्ती जागृत ठेवावी लागते. कोणत्याही प्रकारचा मोबदला यासाठी घेतला जात नाही. केवळ समाजहीत हेच त्यांचे ध्येय असते. वावगे वागले तर शक्ती नष्ट होईल असा धाक असतो. म्हणून म्हणा ते योग्य मार्गावर राहातात. विषाची परीक्षा पाह्यला सहसा कुणी तयार नसतो. बंडखोर वृत्ती कधी कधी उफाळते आणि शिष्य गुरूंचा पराभव होईल असे वर्तन करतात. मंत्रविद्येचा बाजार मांडतात. साधना चालू असते. परिणामावर फारसा उपसर होत नाही. त्यांची भीड चेपते. कधी आतून धोक्याची घंटी वाजली तरी त्याकडे सहज दुर्लक्ष होते. या जन्मातच कधी कधी त्याचे परिणाम भोगावे लागतात. किंवा सुकृत पुढच्या जन्मी असतेच बरोबर.
मंत्रशास्त्रज्ञाजवळ सूक्ष्मदृष्टी असते. एखाद्या व्यक्तीवर विपरित परिणाम झाला आहे याची जाणीव त्यांना होते. त्यावर तोडगा केला तर परिणाम दूर होतील या हेतूने ते तोडगा सुचवतात. उपाय सात्विक, राजस, तामस कोणत्याही प्रकारचा असू शकतो. तामस उपाय इतरांचे नुकसान करण्यासाठीच असतो. राजस उपाय आपले भले व्हावे म्हणून वेळप्रसंगी दुसर्‍याचे ओरबाडून घेतो. सात्विक मात्र स्वतःच्या भल्याबरोबर इतरांचेही भले करतो. तामस उपाय करूच नये. राजस सुद्धा टाळावा. आपल्याभोवती सात्विकतेचे कवच निर्माण करण्याच्या हेतूने साधना व्हावी.
विवाह जुळत नाही, नोकरी लागत नाही याचे कारण सापडेना. कुणीतरी करणी केली असावी अशी शंका घेऊ जाऊ लागली. बालवयापासून त्या मुलीकडे पाहून हिच्यावर वाईट करणी झालेली आहे, असे अनेकदा म्हटले गेले. उपाय सुचवले गेले. वडील दत्तभक्त पण कर्मकांडात न अडकणारे. आई पूर्णपणे नास्तिक. साहजिकच असे ऐकले तरी ते डगमगले नाहीत, सुचविलेले उपाय करण्याचे त्यांच्या मनातही आले नाही. आपण कुणाचे कधीही वाईट चिंतीत नाही, आपले कशाला कोण वाईट करेल. व्हायचे ते होणारच.अशी त्यांची दृढ भावना झाली. सात्विक जीवन जगण्याचा त्या मुलीवर बालवयापासून संस्कार झाला. आई वडिलांचे छत्र हरवल्यावरही ती डगमगली नाही. निर्भयपणाने मार्ग काढत राहिली.
तिची पन्नाशीकडे वाटचाल चालू झाली आहे. स्वतःचा संसार थाटला गेला नाही याची जराही खंत तिच्या मनात डोकावत नाही. कोणाचीही अडचण असो तिाा हात मदतीसाठी सदैव पुढे असतो. परतफेडीची अपेक्षान करता गरजेला धावून जाणे हा तिचा स्थायीभाव आहे. नोकरीसाठी आडमार्गाने पैशाची मागणी झाली. ते तिच्या मनाला कधीही पटले नाही. साहजिकच नोकरी मिळालीच नाही.
स्वतःच्या पायावर आपले जीवन उभे करायचे तर आर्थिक स्वावलंबन हवेच. जिद्दीने तिने स्वतंत्र व्यवसाय सुरू केला. गुंतवणूक, विमा एजन्टचे काम चालू केले. व्यवसाय चहुबाजूंनी फुलत गेला. संतांची स्थाने, तीर्थस्थाने यांना भेटी देऊन सात्विकता वाढते यावर तिचा विश्‍वास आहे. निसर्गाच्या जवळ गेल्याने आपली नैसर्गिक शक्ती उमलते. योगसाधना त्या जोडीला रेकी, ऍक्युप्रेशर, मसाज इ. मध्ये ती पारंगत आहे. एकला चालोरे म्हणत पुढे चालू लागली तर भोवती कारवॉं समूह कसे जमत गेले कळलेच नाही. निरामय शरीर निर्भय मन, सद्बुद्धी असली की शुद्ध आत्मतत्व सापडते. त्याचा परिणाम इतरांवर होतो. तिचा प्रवास याची साक्ष आहे. मनात येते तिचे पालक ‘झुकणारे’ असते तर! अंधश्रद्धा असते तर!
-रत्नप्रभा जोशी
मुंबई, फोन-०२२-२६१४६२९५
lÕm-A§YlÕm
_mPr AgVo Vr lÕm, Xþgè`mMr AgVo Vr A§YlÕm Ago _mÂ`m _ZmV Zoh_r `oVo. AmnU S>mdo COdo \$maM H$arV AgVmo. EImÚmda A{YH$ _Ou H$aVo. PwH$Vo _mn Ë`mÀ`m nXar nS>Vo. Amnbr _Vo `mo½` Xþgè`mMr A`mo½` ho Amnbo R>m_ _V AgVo. Amnbr _Vo Var pñWa AgVmV H$m? N>o, H$mi, doi, ì`ŠVr, Xoe `mZwgma Amnbr _Vo ~XbVmV. Ë`m Ë`m àg§Jr VrM _Vo `mo½` Agmhr Amnbm AÅ>mhmg AgVmo. A§YlÕm {Z_w©bZ H$m`Úmbm {H$Ë`oH$ df}_mÝ` hmoÊ`mgmR>r dmQ> nhmdr bmJbr. bmoH$emhrV àË`oH$mÀ`m _Vmbm qH$_V Amho. {d{dY _Vm§Mr _moQ> ~m§YUo H$R>rUM OmUma. {ZU©` ~hþ_VmZoM ¿`mdm bmJVmo. H$maU EH$_V hmoUo XþamnmñVM AgVo. Aëng§»`m§H$ JQ> hëbr daMT> hmoD$ bmJbo AmhoV. gÎmmYmar nj {damoYr nj Pmbm H$s Ë`m§Mr VËdo ~XbVmV. ñdV…M gÎmoda AgVmZm KoVbobo {ZU©` AmVm Ë`m§Zm ZH$mo dmQ>VmV. Ë`m {dê$Õ C^maboë`m Am§XmobZmbm AZoH$Xm qhgH$ diU bmJVo.
_mÂ`m lÕo_wio BVam§Mo A{hV hmoV Zmhr. BVH$s O~m~Xmar _r nmibr Va g§Kfm©Mo H$maUM CaUma Zmhr. BVa åhUOo _r ñdV… Hw$Qw>§~nmVirda _mPo Hw$Qw>§~, gmogm`Q>r, dñVr, Y_©, OmV, amîQ´>, _mZd nmVù`m§da hm {dMma ìhm`bm hdm. hm {dMma hmoVmo H$m? d¡`pŠVH$ gmYZoZo {_imbobo ~i Xþgè`mMo dmB©Q> H$aÊ`mgmR>r dmnabo OmUma Agob Var Vr gmYZm lÕm`wŠV AgUmaM Zmhr. F$fr_wZtZr nydm©nma {dídem§VrgmR>r àmW©Zm Ho$br Amho. hëbrMo g§Vhr {dídmË_H$ gwImgmR>r XmZ _mJVmV. {dídmMr qMVm H$aVmV. gdmªMo H$ë`mU hmodmo, Xþ…Ia{hV AkmZ`wŠV g_mO ìhmdm Aer _mJUr gdm©Ë_H$ M¡VÝ`mH$S>o H$aVmV. em§Vr àñWm{nV ìhmdr åhUyZ ñdV…Mm AmXe© C^m H$aVmV. Am`wî`^a à`ËZerb amhVmV. ho A§YlÕoVyZ {ZpíMVM hmoV Zmhr. gd©loîR> M¡VÝ` eŠVrda Am{U àË`oH$ H$UmH$Um§V dgboë`m Ë`mÀ`mA§emda Ë`mMr lÕm AgVo.
EimÚm {dMmamMr gwê$dmV hmoVo Voìhm gd©M Mm§Jbo dmQ>Vo. bhmZ ~mbH$mMm {ZamJgnUm Ë`mV AgVmo. Vmo CÎm_ {dMma gd©Xÿa ngamdm hr BÀN>mhr dmB©Q> Zmhr. nU àgma-àMmamMm hì`mg gwê$ hmoVmo. {d{eîQ> àUmbr, JQ> A{YH$ {dñV¥V ìhmdm åhUyZ AKmoar Cnm` hiyM AmV KwgVmV. lÕm H$Yr A§YlÕm hmoVo. g_OVM Zmhr. XmoÝhrVbr gr_maofm \$ma Vab Amho, A§YwH$ Amho. Vr Amobm§S>br OmV Zmhr. `mgmR>r gVV S>moignUo H$miOr ¿`m`bm hdr.
^mZm_Vr, OmXÿQ>moUm, OmaU _maU, H$aUr, g§_mohZ, H$mir {dÚm \$ŠV IoSy>Vm§Zm, A{e{jVm§ZmM Zìho Va gw{e{jV, ZmJar g_mOmda A§_b JmOdVmV. AmYw{ZH$ emómV nma§JV Agbobo {dÛmZ, amOH$maUr YwarU, {ejUVk B. da Jmê$S> KmVbo OmVo. H$mir {dÚm Ago `mbm åhUÊ`mMo H$maU Vr AmOn`ªV Vm_gnUo dmnabr Jobr. H$mQ>çmZo H$mQ>m H$mT>mdm `m Ý`m`mZo _yi H¥$Ë`mbm eh XoUmao _m§{ÌH$ JëbmoJëbr AgVmVM. Vo Vw_Mm {Igm ghO [aH$m_m H$aVmV. EH$Xm ~am AZw^d Ambm H$s, Ë`mM _mJm©da OmUo {nS>rVmbm gmono dmQy> bmJVo. hiwhiy Vmo Imob JV}V gmnS>Vmo. Ë`mMm {ddoH$ gwQ>Vmo.
_§Ìemó nwamVZ emó Amho. amoJ, {df~mYm, _mZ{gH$ Ag§VwbZ, AmYr ì`mYr-J§S>o, Xmoao, VrW©, A§Jmam `m ghmæ`mZo Xÿa H$aÊ`mMr {dÚm d§ena§namJV EImÚm Hw$imV MmbV Ambobr AgVo. {d{eîQ> gmYZoZo Vr eŠVr OmJ¥V R>odmdr bmJVo. H$moUË`mhr àH$maMm _mo~Xbm `mgmR>r KoVbm OmV Zmhr. Ho$di g_mOhrV hoM Ë`m§Mo Ü`o` AgVo. dmdJo dmJbo Va eŠVr ZîQ> hmoB©b Agm YmH$ AgVmo. åhUyZ åhUm Vo `mo½` _mJm©da amhmVmV. {dfmMr narjm nmhçbm ghgm Hw$Ur V`ma ZgVmo. ~§S>Imoa d¥Îmr H$Yr H$Yr C\$miVo Am{U {eî` Jwê§$Mm nam^d hmoB©b Ago dV©Z H$aVmV. _§Ì{dÚoMm ~mOma _m§S>VmV. gmYZm Mmby AgVo. n[aUm_mda \$magm Cnga hmoV Zmhr. Ë`m§Mr ^rS> MonVo. H$Yr AmVyZ YmoŠ`mMr K§Q>r dmObr Var Ë`mH$S>o ghO Xþb©j hmoVo. `m OÝ_mVM H$Yr H$Yr Ë`mMo n[aUm_ ^moJmdo bmJVmV. qH$dm gwH¥$V nwT>À`m OÝ_r AgVoM ~amo~a.
_§ÌemókmOdi gyú_ÑîQ>r AgVo. EImÚm ì`ŠVrda {dn[aV n[aUm_ Pmbm Amho `mMr OmUrd Ë`m§Zm hmoVo. Ë`mda VmoS>Jm Ho$bm Va n[aUm_ Xÿa hmoVrb `m hoVyZo Vo VmoS>Jm gwMdVmV. Cnm` gmpËdH$, amOg, Vm_g H$moUË`mhr àH$maMm Agy eH$Vmo. Vm_g Cnm` BVam§Mo ZwH$gmZ H$aÊ`mgmR>rM AgVmo. amOg Cnm` Amnbo ^bo ìhmdo åhUyZ doiàg§Jr Xþgè`mMo Amoa~mSy>Z KoVmo. gmpËdH$ _mÌ ñdV…À`m ^ë`m~amo~a BVam§Mohr ^bo H$aVmo. Vm_g Cnm` H$ê$M Z`o. amOg gwÕm Q>mimdm. Amnë`m^modVr gmpËdH$VoMo H$dM {Z_m©U H$aÊ`mÀ`m hoVyZo gmYZm ìhmdr.
{ddmh OwiV Zmhr, ZmoH$ar bmJV Zmhr `mMo H$maU gmnS>oZm. Hw$UrVar H$aUr Ho$br Agmdr Aer e§H$m KoD$ OmD$ bmJbr. ~mbd`mnmgyZ Ë`m _wbrH$S>o nmhÿZ {hÀ`mda dmB©Q> H$aUr Pmbobr Amho, Ago AZoH$Xm åhQ>bo Jobo. Cnm` gwMdbo Jobo. dS>rb XÎm^ŠV nU H$_©H$m§S>mV Z AS>H$Umao. AmB© nyU©nUo ZmpñVH$. gmh{OH$M Ago EoH$bo Var Vo S>J_Jbo ZmhrV, gwM{dbobo Cnm` H$aÊ`mMo Ë`m§À`m _ZmVhr Ambo Zmhr. AmnU Hw$UmMo H$Yrhr dmB©Q> qMVrV Zmhr, Amnbo H$embm H$moU dmB©Q> H$aob. ìhm`Mo Vo hmoUmaM.Aer Ë`m§Mr ÑT> ^mdZm Pmbr. gmpËdH$ OrdZ OJÊ`mMm Ë`m _wbrda ~mbd`mnmgyZ g§ñH$ma Pmbm. AmB© d{S>bm§Mo N>Ì hadë`mdahr Vr S>J_Jbr Zmhr. {Z^©`nUmZo _mJ© H$mT>V am{hbr.
{VMr nÝZmerH$S>o dmQ>Mmb Mmby Pmbr Amho. ñdV…Mm g§gma WmQ>bm Jobm Zmhr `mMr Oamhr I§V {VÀ`m _ZmV S>moH$mdV Zmhr. H$moUmMrhr AS>MU Agmo {Vmm hmV _XVrgmR>r gX¡d nwT>o AgVmo. naV\o$S>rMr AnojmZ H$aVm JaOobm YmdyZ OmUo hm {VMm ñWm`r^md Amho. ZmoH$argmR>r AmS>_mJm©Zo n¡emMr _mJUr Pmbr. Vo {VÀ`m _Zmbm H$Yrhr nQ>bo Zmhr. gmh{OH$M ZmoH$ar {_imbrM Zmhr.
ñdV…À`m nm`mda Amnbo OrdZ C^o H$am`Mo Va Am{W©H$ ñdmdb§~Z hdoM. {OÔrZo {VZo ñdV§Ì ì`dgm` gwê$ Ho$bm. Jw§VdUyH$, {d_m EOÝQ>Mo H$m_ Mmby Ho$bo. ì`dgm` Mhþ~mOy§Zr \w$bV Jobm. g§Vm§Mr ñWmZo, VrW©ñWmZo `m§Zm ^oQ>r XoD$Z gmpËdH$Vm dmT>Vo `mda {VMm {dídmg Amho. {ZgJm©À`m Odi Joë`mZo Amnbr Z¡g{J©H$ eŠVr C_bVo. `moJgmYZm Ë`m OmoS>rbm aoH$s, A°Š`wàoea, _gmO B. _Ü`o Vr nma§JV Amho. EH$bm Mmbmoao åhUV nwT>o Mmby bmJbr Va ^modVr H$madm± g_yh H$go O_V Jobo H$iboM Zmhr. {Zam_` eara {Z^©` _Z, gX²~wÕr Agbr H$s ewÕ AmË_VËd gmnS>Vo. Ë`mMm n[aUm_ BVam§da hmoVmo. {VMm àdmg `mMr gmj Amho. _ZmV `oVo {VMo nmbH$ "PwH$Umao' AgVo Va! A§YlÕm AgVo Va!

नव्या जाणीवांचा जागर

E-mail Print PDF
shraddha-kalambate_newजानेवारी महिना म्हणजे महिला वर्गाला पर्वणीच! अर्थात सुवासिनींकरता (?) आपल्याला ठाऊक आहेच की नवविवाहिता, सुवासिनी यांना हळदीकुंकवाचे किती वेध लागलेले असतात ते! त्यासाठी महिनाभर आधी जय्यत तयारी सुद्धा चालू असते. ठेवणीतल्या खास साड्या, शालू, दागदागिने आणि हो, वाण काय लुटायचं यांवर घरोघरी चर्चा झडत असतात. पण ही सगळी तयारी, त्यामागची मानसिकता तुम्हाला कालबाह्य वाटत नाही का?
तुम्ही म्हणाल, आमची रूढी-परंपरा तुम्हाला कालबाह्य वाटते का? तर नाही रथसप्तमीपर्यंत चालणारा हा हळदीकुंकवाचा सण खरोखरच आजच्या काळातही आपल्या व्यस्त जीवनातून एकमेकींना भेटण्यासाठी एक उत्तम निमित्त आहे. परंतु त्याचं स्वरूप आपण थोडसं व्यापक केलं तर निश्‍चितच या २१ व्या शतकात हा सण सर्वसमावेशक असा होईल. अर्थात गेल्या दशकात बहुतांशी ठिकाणी त्याचं स्वरूप अपेक्षेप्रमाणे बदललेलं दिसतंय. परंतु अजूनही ग्रामीण भागातून, छोट्या शहरातून त्याचं स्वरूप बदलणं ही काळाची गरज बनलीय.
दहा वर्षापूर्वी आमच्या संस्थेच्या माध्यमातून आम्ही हळदीकुुंकवाऐवजी ‘तिळगुळ समारंभ’ हा शब्दप्रयोग वापरून केवळ सुवासिनींसाठी नव्हे तर विधवा, परित्यक्ता, घटस्फोटीत, प्रौढ कुमारिका या सर्वांना या कार्यक्रमात सामावून घेतलं. बदल एवढाच करावा लागला प्रत्येकीला हळदपिंजर लावण्याऐवजी तिळगुळ आणि फुलं, त्याजोडीला भेटवस्तू, त्यात एखादं सुंदरसं पुस्तक किंवा छोटीशी उपयुक्त वस्तू देतो. गेल्या २ वर्षात तर स्त्री-पुरूष यांच्यासाठी एकत्रित तीळगुळ समारंभ आयोजित करून भेटवस्तूला फाटा दिला. आणि त्यावेळेस दोघांनाही उपयुक्त ठरेल असे एखादे चर्चासत्र ठेवले. सर्वांना खूप आनंद झाला. याशिवाय झोपडपट्टी, अनाथ, निराधार मुलांची बालगृह इथेही तिळगूळ वाटतो. आहे की नाही आजच्या युगाला सर्वसमावेशक असा ‘हळदीकुंकू’ अर्थात तिळगूळ समारंभ. पूर्वी स्त्रिया घराबाहेर पडत नसत. परंतु सध्या सर्वच स्त्रियांना त्यांच्यात्यांच्या गरजेनुसार उंबरठा ओलांडावा लागतोय. मग अशावेळी सुवासिनी आणि ‘इतर’ असा भेदभाव कशासाठी?
1357884649_haldi-kumkum-350असो, १८ व्या शतकात सावित्रीबाई फुले यांनी स्त्रियांना शिक्षणाचा मंत्र देऊन पुरूषांच्या बरोबरीचा दर्जा दिला. आज दिडशे वर्षानंतरही स्त्रियांच्या समस्या मात्र सुटलेल्या नाहीत. उलट कालपरत्वे त्यात भरच पडताना दिसतेय. बालविवाह, हुंडाबळी, मुलींचं घटतं प्रमाण, महिलांवरील अन्याय - अत्याचार इ. समस्यांनी समाजाची नैतिक घडी पार विस्कटलेली आहे. आपलं शासन यावर वेळोवेळी अनेकविध योजनांद्वारे उपक्रम राबवित असतं.
यावर्षी सावित्रीबाई फुले जयंतीदिनापासून ‘लेक शिकवा’ अभियान राज्यभर राबवलं जातंय. यात महिला-मुलींच्या संबंधित विविध उपक्रम आखले गेलेत. जेणेकरून महिलांच्या सर्व समस्यांबाबत समाजात जाणीव जागृती निर्माण व्हावी तसेच शिक्षणापासून वंचित असलेल्या मुलींना शिक्षण प्रवाहात मिसळता यावं. ऊसतोड कामगार, वीटभट्टी, बांधकाम कामगार, खाण कामगार, भटके समाज इ. कामगारांची मुले जिथे जिथे वस्तीला असतील तिथल्या शाळांमध्ये त्यांना प्रवेश देणं बंधनकारक आहे. शिवाय कोणत्याही महिन्यात त्यांना प्रवेश देण्यात यावा अशी तरतूद आहे. त्यामुळे कोणतीही अडचण येणार नाही.
३ जानेवारी हा स्त्री मुक्तीदिन, बालिका दिन म्हणूनही साजरा केला जातो. परंतु जोपर्यंत महिलांकडे पाहण्याची समाजाची मानसिकता बदलणार नाही तोपर्यंत या दिनाची ‘दीनावस्था’ काही संपणार नाही. गेली २८ वर्षे वेगवेगळ्या जिल्ह्यातून, ग्रामीण तसेच शहरांतून महिलांशी, विद्यार्थ्यांशी सवांद साधण्याची संधी मिळाली परंतु बहुतांशी स्त्रियांची वैचारिक कुवत आजही घराच्या उंबरठ्याआडच पहायला मिळाली. उंबरठ्याबाहेर पडणार्‍या स्त्रियाही आपल्या हक्काच्या बाबतीत फारशा उत्सुक दिसल्या नाहीत. नवीन काही जाणून घेण्याची मानसिकता नाही. हे चित्र बदलण्याची गरज आहे. यासाठी सण-समारंभाचे नवीन संदर्भ, नवे अर्थ, नव्या संकल्पना महिलांनी आत्मसात करून काळाबरोबर वाटचाल करणं योग्य नाही का?
-श्रद्धा कळंबटे
संपर्क ः हेल्पलाईन स्वयंसेतू-९४२२४३०३६२, ८१४९४३६४५८.
Website : www.swayamsetu.org, email id : This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

परिवर्तनाची नांदी

E-mail Print PDF
 shraddha-kalambate_new  थर्टी फर्स्ट, थर्टी फर्स्ट, थर्टी फर्स्ट, केवढी भुरळ घातलीय या दिवसाने लहान-थोर सार्‍यांनाच! काय बरं महत्व असतं या दिवसाला आणि नेमका तो कसा साजरा केला जातो हे पाहणं गरजेचं आहे. मनोरंजन, ओल्या-सुक्या पार्ट्या, धांगडधिंगा आणि सरत्या वर्षात फारसं तसं काहीही न करता मोठ्या दिमाखात (?) त्याला निरोप देणं. मग त्याच धुंदीत नवीन वर्षाचं स्वागत! आता वर्षभर मोकळे सरत्या वर्षाच्या निरोपापर्यंत! एवढच नव्हे तर फ्रेंडशीप डे, व्हॅलेंटाईन डे, मदर्स डे... अशा विविध डेजनी आपल्या भारतीय संस्कृतीवर आक्रमण केलंय हे नाकारून चालणार नाही. पाश्‍चात्य संस्कृतीचं अंधानुकरण करत असताना त्यांचं स्वावलंबन, स्वच्छता, कठोर परिश्रम आणि शिस्त इ. गुणांकडे मात्र आपण सोयीस्करपणे पाठ फिरवतो, ज्याची आज आपल्याला सर्वात जास्त गरज आहे. पाडवा मैफल, दिवाळी मैफल (पहाट), वसंत व्याख्यानमाला, नववर्ष स्वागत मजा इ. खास आपल्या संस्कृती धाटणीचे कार्यक्रम नेटाने आखणारे, त्यांचा आस्वाद घेणारे आणि त्यात सहभागी होणारे मात्र ठराविकच! कालाय तस्मै नमः! दुसरं काय?
वाचकहो, नवीन कॅलेंडर वर्षाच्या आपणा सर्वांना हार्दिक शुभेच्छा! शुभेच्छा एवढ्यासाठीच कारण स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतरच्या ६६ वर्षात आपण काय कमावलं आणि काय गमावलं याचा लेखाजोखा मांडला तर नक्कीच कमावलेल्यापेक्षा गमावलेल्याचं पारडं निश्‍चित जड होईल. याची तुम्हालाही कल्पना असेलच. पटंतय ना तुम्हाला? माणूस, माणुसकी, आपलेपणा, नातेसंबंध, जिव्हाळा, घरपण, प्रांजळपणा, प्रामाणिकपणा हे सारंच आपण गमावलंय. त्या बदल्यात पैसा, प्रसिद्धी, भ्रष्टाचार, दहशतवाद, घोटाळे, विश्‍वासघात, अन्याय-अत्याचार, व्यसनाधीनता, बेकारी, जातीयवाद, प्रांतीयवाद, अंधश्रद्धा यांचे आपण कधी गुलाम झालोय हे आपल्याला कळलंच नाही.
एकीकडे विज्ञान, तंत्रज्ञान, विविध शोध यांच्या जोरावर आपण जग मुठीत आणलं तर याच्याच दुरूपयोगाने आपण परस्परांपासून मनाने दुरावलो. याला आपली हार म्हणावी की जीत? असं असलं तरीही प्रत्येक रात्रीनंतर उषःकाल हा होतोच. तद्वतच सुखदुःखाचा, यशापयशाचा पाठशिवणीचा खेळ सुरू असतो. या खेळाने गेल्या ६६ वर्षात आपण जे जे गमावलं ते ते पुन्हा मिळवण्याची ईर्षा आपल्यात निर्माण केलीय. आपल्या स्वातंत्र्यसैनिकांनी, देशभक्तांनी आपल्या बलिदानाने स्वातंत्र्य मिळवलं होतं सार्‍या देशबांधवांसाठी. परंतु त्या स्वातंत्र्याचं ‘सुराज्य’ करणं मात्र आपल्याला जमलं नाही दीडशे वर्षांच्या प्रदीर्घ गुलामगिरीतून मुक्त झाल्यानंतर लोकशाही स्वातंत्र्याचा खरा अर्थ आपल्याला कळलाच नाही. सुराज्याऐवजी ‘स्व’राज्यातच आपण रमलो, ‘मी-माझं’ या कोशातच स्वतःला जखडून घेतलं. याचाच गैरफायदा उठवला मूठभर स्वार्थी, आपमतलबी, राजकारणी लोकांनी आणि हळुहळू आपण  गेल्या ६६ वर्षात पुन्हा आपल्याच या मूठभर बांधवांच्या पारतंत्र्यात, गुलामगिरीत कधी गुंतून पडलो हे लक्षातच आलं नाही.
याचा परिणाम म्हणून आज सर्वच क्षेत्रात सामाजिक, राजकीय, आर्थिक, औद्योगिक, शैक्षणिक, सांस्कृतिक इ. क्षेत्रात बजबजपुरी माजलीय आणि याचं indiaप्रमाण इतकं प्रचंड वाढलंय की आता सर्वसामान्य माणसांची सहनशक्ती संपलीय. त्यामुळे सर्वच क्षेत्रात आज स्फोटक वातावरण निर्माण झालंय. याला योग्य दिशा मिळाल्यास नक्कीच स्फोट होणार आहे. गरीब आणखीन गरीब आणि श्रीमंत आणखीन श्रीमंत ही दरी दिवसेंदिवस वाढवणारी आपली राज्यपद्धती आहे हे सर्वांनाच आता कळून चुकलंय. यातूनच ही सर्व सत्ता उलथून टाकण्याची ईर्षा समाजात निर्माण झालीय. गेल्या वर्षभरात याची सुचिन्हे दिसू लागलीयत. हीच खरी परिवर्तनाची नांदी म्हणावी लागेल.
टू जी स्पेक्ट्रम, आदर्श इ. सारखे अनेक महत्वपूर्ण घोटाळे उघडकीस आले. भ्रष्टाचार, लाचलुचपत प्रकरण प्रत्येक जिल्ह्यात उघड होताहेत. त्यांना रंगेहाथ पकडून सर्वसामान्य जनतेला खर्‍या अर्थानं दिलासा मिळतोय. लैंगिक अत्याचार करणार्‍या नराधमांना फाशीची शिक्षा दिली जातेय. यातून मंत्री-संत्री, स्वतःला साधूसंत म्हणवणारेही सुटलेले नाहीत. ही समाधानाची बाब आहे. चोरी, खून, दरोडा, छेडछाड इ. करणार्‍यांच्या मुसक्या आवळल्या जाताहेत. सर्वत्र ५० टक्के महिलाराज आलंय. त्यामुळे वाडी-वस्तीवरील महिलाही जागृत झाल्यायत. एकूणच स्त्रीशक्ती आपल्या हक्कांच्या बाबतीत बंडखोर झालीय. अशा परिस्थितीत तिच्या शीलाला दिलं गेलेलं अवास्तव महत्व दुर्लक्षित करून तिने तिच्या मनाचे पावित्र्य, कणखरपणा सिद्ध केला पाहिजे. तर आणि तरच ती या पुरूषप्रधान संस्कृतीत आपलं वर्चस्व टिकवून ठेवू शकेल. असा काळ लवकरच येईल याची मला खात्री आहे.
नुकत्याच पार पडलेल्या निवडणुकांमध्ये ‘आम आदमी’चा झालेला विजय म्हणजे नको असलेली सत्ता आम्ही उलथून टाकू शकतो याचं ज्वलंत उदाहरण आहे. आता हेच परिवर्तन देशाच्या कानाकोपर्‍यात अपेक्षित आहे. जी जी गोष्ट संपूर्ण समाजाला, सर्वसामान्य जनतेला हानिकारक आहे तिला आम्ही हद्दपार करू शकतो हा आत्मविश्‍वास असाच टिकवून ठेवला पाहिजे. मग तो गुन्हेगार, अपराधी कुणीही असो. शासकीय योजनांवरील करोडो रुपयांच्या civilsocietyयोजना कार्यान्वित करताना त्या काटेकोरपणे राबवल्या पाहिजेत. कारण हा सर्व पैसा जनतेचा आहे. परंतु यासाठी होणारी कोट्यावधींची टक्केवारीची उलाढाल सर्वप्रथम नेस्तनाबूत झाली पाहिजे. तर आणि तरच आपण प्रत्येक क्षेत्रात स्वयंपूर्ण होवू शकतो. सर्वसामान्य जनतेने आपला नेता मोठ्या अपेक्षेने निवडून दिलेला असतो. त्याने अपेक्षाभंग करताच त्याला राजसत्तेवरून खाली खेचता आले पाहिजे. प्रत्येक तरूणाला रोजगार मिळालाच पाहिजे. प्रत्येकाच्या मुलभूत गरजा त्याला सहजपणे भागवता आल्या पाहिजेत. याची जाणीव आता आपल्या तरूण पिढीला प्रकर्षाने होत आहे. २०२० साली भारत महासत्ता बनणार आहे. गावोगावी तरूणांशी, महिलांशी सुसंवाद साधत असताना मला समाजात अपेक्षित वर्तनबदल नक्कीच जाणवतोय. तरूणांनो, तुमचा बुध्यांक झपाट्याने वाढतोय याचा आम्हाला रास्त अभिमान आहे. परंतु या संघर्षात तुमचा भावनांक मात्र कमालीचा घसरत चाललाय याचीच काळजी वाटतेय. तेव्हा त्याची काळजी घ्या. आपल्या मनाची योग्य मशागत करा. अन्यायाविरूद्धची ठिणगी सतत प्रज्वलीत ठेवा. वेळोवेळी तिचा भडका उडाला पाहिजे. परंतु अहिंसेच्या सनदशीर मार्गाने. आपल्याच राष्ट्रीय संपत्तीची तोडफोड, जाळपोळ करून नव्हे. अशा काही मुलभूत गोष्टी आपण पाळल्या तर स्वातंत्र्याला १०० वर्षे पूर्ण होईस्तोवर आपण खर्‍या अर्थानं स्वातंत्र्याचं सुराज्य उपभोगू शकू यात तिळमात्र शंका नाही.
-श्रद्धा कळंबटे
संपर्क ः हेल्पलाईन स्वयंसेतू-९४२२४३०३६२, ८१४९४३६४५८.
Website : www.swayamsetu.org, email id : This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

सह्यगिरीतील गांधी

E-mail Print PDF
shraddha-kalambate_newरत्नागिरी जिल्ह्यातील ज्येष्ठ स्वातंत्र्यसैनिक आबा नारकर यांच्या चरित्र प्रकाशनाच्या निमित्ताने सामाजिक कार्यकर्त्या श्रद्धा कळंबटे यांनी या पुस्तकाचा घेतलेला वेध...!
रत्नागिरी जिल्हा हा ‘नररत्नांची खाण’ म्हणून सुप्रसिद्ध आहे. महर्षि कर्वे, लोकमान्य टिळक, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, पांडुरंग काणे, साने गुरूजी, आप्पासाहेब पटवर्धन ते सचिन तेंडुलकर ही यादी फार मोठी आहे. कारण विविध क्षेत्रात आपल्या कार्यकर्तृत्वाने प्रसिद्धीच्या शिखरावर विराजमान झालेल्या अनेक महनीय व्यक्ती आहेत. तद्वतच प्रसिद्धी पराड.मुख अशाही अनेक व्यक्ती या जिल्ह्यात कार्यरत होत्या. त्यापैकीच एक म्हणजे गोपाळ बाळकृष्ण नारकर उर्फ आबा नारकर, राजापूर तालुक्यातील पाचल गावचे, कोकणचे सुपुत्र, ज्येष्ठ स्वातंत्र्यसैनिक.
आबांचा जन्म स्वातंत्र्यपूर्व काळातील १९०८ सालचा. साहजिकच जाज्ज्वल्य देशप्रेमाने भारलेलं वातावरण दीनदुबळ्या-दलित समाजाच्या सर्वांगीण विकासाकरता अहोरात्र झटणार्‍या, समाजातील जातीयता, अंधश्रद्धा, अज्ञान, अस्पृश्यता, निरक्षरता नाहिशी करून समतेवर आधारित सर्वांना विकासाची समान संधी देणारी समाजव्यवस्था निर्माण करण्याचं स्वप्न पाहणार्‍या ध्येयवेड्या कार्यकर्त्यांना स्वस्थ बसू देईल तरच नवल! आबा केवळ कार्यकर्ते नव्हते तर अशा शेकडो कार्यकर्त्यांना योग्य दिशा दाखवणारे आदर्श नेते होते हे त्यांच्या सुकन्या प्रा. स्नेहल नेने यांनी लिहिलेल्या ‘सह्यगिरीतील गांधी’ हे चरित्र वाचताना सतत जाणवतं.
अंधारातील दीप, बालपण, जडणघडण, शिक्षण, सत्याग्रह, विवाह, १९४२ चा लढा, स्वातंत्रप्राप्तीनंतर,परिवर्तनाच्या चळवळी, शैक्षणिक कार्य, स्त्रियांच्या आत्मनिर्भरतेसाठी, एक हळवा कोपरा, सहकारी संस्थांचे जाळे, गांधी स्मारकनिधी, असे सहकारी अशी नाती, मातृहृदयी पिता, हृदयस्पर्शी स्पंदने अशा १७ प्रकरणातून आबांचा खडतर जीवनसंग्राम स्नेहलताईंनी अतिशय प्रवाही, ओघवत्या शैलीत उलगडला आहे. त्याचं पिता-पुत्रीचं जिव्हाळ्याचं नातं असूनही त्यांनी आबांच्या कार्यातील अपयशाचे प्रसंगही अगदी प्रांजलपणे चितारले आहेत. पिता म्हणून त्यांच्या कार्याचा केवळ उदो-उदो करण्याचा मोह त्यांनी तारतम्याने टाळलेला जाणवतो. आबांचं चरित्र वाचल्यानंतर एक गोष्ट प्रकर्षाने खटकते, ती म्हणजे ६०-७० वर्षांपूर्वी आबा आणि त्यांच्या सहकार्‍यांनी ज्या सामाजिक समस्यांसाठी आपलं जीवन खर्ची घातलं होतं. त्या सर्व समस्या आजही आपल्याला भेडसावत आहेत. याचाही त्यांनी अगदी प्रामाणिकपणे उल्लेख केलेला आहे.
अर्थात या समस्यांची धार काहीशी बोथट झाली असली तरी त्याचं समूळ उच्चाटन मात्र या देशभक्तांच्या बलिदानाने होऊ शकलेलं नाही. याला आपणच सर्व जबाबदार नाही का?
यासाठी आजच्या तरूण पिढीने अशी चरित्रं आवर्जून वाचली पाहिजेत. त्यातून त्यांना आपल्या स्वातंत्र्यलढ्याचा पूर्वेतिहास, आबांसारख्या हजारो कार्यकर्त्यांचं निःस्वार्थी, निरलस, समर्पित सामाजिक कार्य यांची ओळख होईल. आपणही हे कार्य असंच पुढे चालू ठेवून, खर्‍या अर्थानं लोकशाही अस्तित्वात आणून ‘स्वातंत्र्याचं सुराज्य’ हे या थोर नेत्याचं स्वप्न प्रत्यक्षात साकार करावं. हीच आमच्यासारख्या सामाजिक कार्यकर्त्याची मनस्वी इच्छा आहे.
या पुस्तकाचे मुखपृष्ठ गांधी युगातील चळवळी आणि गांधीवादी विचारसरणीच्या आबांच्या चरित्राला अगदी पूरक असंच आहे. ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्ते शांताराम पंदेरे यांची समर्पक अशी प्रस्तावना या चरित्राला एका वेगळ्या उंचीवर घेऊन जाते. या चरित्राचे प्रकाशन रविवार दि. २२ डिसेंबर रोजी आबांच्या कार्यभूमीत पाचल ग्रामसचिवालयात होत आहे. योगायोगाने माझ्या सामाजिक कार्याची सुरूवात याच कर्मभूमीत होण्याची आणि अशा थोर नेत्याच्या चरित्राबद्दल लिहिण्याची संधी मला अनायासे मिळाल्याने मी या भूमीची तसेच ज्यांनी ज्यांनी मला हे कार्य करण्याची सुसंधी प्राप्त करून दिली त्या सर्वांची शतशः ऋणी आहे.  
-श्रद्धा कळंबटे
संपर्क ः हेल्पलाईन स्वयंसेतू- ९४२२४३०३६२, ८१४९४३६४५८.
Website : www.swayamsetu.org,
email id : This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

एचआयव्हीमुक्त समाजाचे स्वप्न साकार करूया

E-mail Print PDF
shraddha-kalambate_new१ ते ७ डिसेंबर हा एड्‌स नियंत्रण जनजागृती सप्ताह म्हणून पाळला जातो. गेले दशकभर या आजाराबाबत तळागाळापर्यंत आरोग्य विभाग आणि आमच्यासारख्या स्वयंसेवी संस्था सातत्याने प्रबोधन करीत आहेत. तरीसुद्धा या आजाराबाबतची परिपूर्ण शास्त्रीय माहिती सर्वांनाच आहे असं म्हणता येणार नाही. यासाठी आधी आपण याची थोडी प्राथमिक माहिती घेऊ.
२१ व्या शतकाच्या सुरूवातीस सुमारे साडेतीन कोटी व्यक्ती कखत बाधित असल्याची नोंद जगातील आरोग्य संघटना (WHO) आणि (UNAIDS) यांच्याकडे आहे. यातील जवळपास ९०% व्यक्ती केवळ विकसनशील राष्ट्रांत आहेत. भारतामध्ये एचआयव्हीचे प्रमाण दिवसेंदिवस वाढताना दिसून येत आहे. म्हणूनच या गंभीर आजाराचे परिणाम आंतरराष्ट्रीय, राष्ट्रीय, राज्य व स्थानिक पातळीवर दिसून येत आहेत. तसेच हे परिणाम कौटुंबिक, सामाजिक, आर्थिक, राजकीय व वैयक्तिक पातळीवरही होत आहेत.
भारतातील एचआयव्ही बाधित व्यक्तींचे प्रमाण ज्या राज्यांमध्ये मोठ्या प्र्रमाणात आहे. त्यात महाराष्ट्र राज्याचा समावेश आहे. या आजारावर अद्याप कोणतेही रामबाण औषध किंवा लस उपलब्ध झालेली नसली तरी शासकीय, निमशासकीय व स्वयंसेवी संस्थांतर्फे हरतर्‍हेने प्रयत्न केले जात आहेत. या संस्था प्रतिबंधात्मक कार्यक्रम तसेच निगा, काळजी आणि उपचार कार्यक्रम राबवतात. विशेषतः तरूण वर्गास या आजाराबद्दलची शास्त्रीय माहिती अधिकाधिक पोहचवण्यासाठी प्र्रयत्न चालू आहेत. त्याचबरोबर एचआयव्ही बाधित गर्भवती स्त्रीच्या काळजी आणि आधाराच्यादृष्टीने महत्वाची पावले टाकली जात आहेत.
     एचआयव्ही म्हणजे ह्यूमन इम्यूनोडेफिशियन्सी व्हायरस अर्थात माणसातील प्रतिकारशक्ती कमी करणारे विषाणू. एचआयव्हीमुळे एड्‌स होतो. परंतु एचआयव्ही बाधित असणे म्हणजे एड्‌स झाला असे नव्हे.
     एड्‌स म्हणजे ऍक्वायर्ड इम्यूनो डेफिशियन्सी सिंड्रोम. (निरनिराळ्या लक्षणांचा समूह) प्रदीर्घ काळ एचआयव्ही संसर्गामुळे एड्‌स होतो. एचआयव्हीमुळे कमी होणार्‍या प्रतिकारशक्तीचा परिणाम म्हणून निर्माण होणार्‍या लक्षणांच्या समूहाला एड्‌स असं म्हणतात. एचआयव्हीचा विषाणू हा शरीरातील प्रतिकारशक्तीचे टप्प्याटप्प्याने खच्चीकरण करत कुठल्याही प्रकारच्या संसर्गाला तोंड देण्याची क्षमता नष्ट करतो.
सर्वसाधारणपणे ज्यांना एचआयव्हीचा संसर्ग झालेला आहे अशा व्यक्तींमध्ये एड्‌स ८ ते १० वर्षाच्या कालावधीत विकसित होतो. काही व्यक्ती मात्र संसर्गित झाल्यानंतर १५ वर्षेसुद्धा एड्‌स न होता रहाते. हे प्र्रमाण मात्र अत्यल्प आहे. हा कालावधी व्यक्तीगणिक कमी अधिक दिसतो.
एचआयव्ही विषाणू हा विर्यातून, योनीस्त्रावातून, रक्तातून व स्तनपानातून संक्रमित होतो.
   hiv-aids-logoसंक्रमणाचे प्रमुख चार मार्ग संभवतात. १) असुरक्षित यौन संबंधाद्धारे एचआयव्हीची लागण होऊ शकते. २) बाधित व्यक्तीच्या दुषित रक्ताद्वारे निरोगी व्यक्तीला त्याची लागण होऊ शकते. ३) दुषित रक्त असलेल्या सुई, इंजेक्शन निरोगी व्यक्तीस वापरल्या गेल्यास एचआयव्हीचे संक्रमण होवू शकते. ४) संसर्गित महिलेकडून बाळाला गर्भात असताना प्रसूती समयी किंवा स्तनपानाद्वारे याची लागण होऊ शकते.
लैंगिक संबंधातून एचआयव्ही संक्रमणाची शक्यता वाढते. ज्यावेळी व्यक्तीला गुप्तरोग असतात व तो त्यावर उपचार घेत नसतो. अशावेळी बलात्कारामुळेही एचआयव्ही संक्रमणाची शक्यता मोठ्या प्रमाणात वाढते.
एचआयव्हीचा विषाणू सहजरित्या शरीराच्या बाहेर जगू शकत नाही. त्यामुळे स्वच्छतागृह वापरल्याने, आलिंगन दिल्याने, चुंबनाने किंवा हातात हात घेतल्याने, ताटवाटी किंवा पिण्याची भांडी वापरल्याने किंवा खोकल्याने तो पसरत नाही. डास चावल्यानेही एचआयव्हीचा प्रसार होत नाही. एचआयव्हीचे विषाणू जरी लाळेत आढळून आले तरी प्रदीर्घ चुंबनाने एचआयव्ही संसर्ग झाल्याचा पुरावा नाही. तोंडामध्ये जखमा असल्यास मात्र मुखमैथुनाच्या माध्यमातून संक्रमणाची शक्यता नाकारता येत नाही.
एचआयव्ही बाधित व्यक्तीची सेवा/सुश्रूषा केल्याने, एकच कपडे किंवा एकच फोन वापरल्यानेही हा विषाणू संक्रमित होत नाही. तेव्हा वाचकहो, एचआयव्ही हा भयानक रोग नसून त्याबाबतचे सर्व गैरसमज मनातून काढून टाका. एचआयव्ही बाधित रूग्णाला समजून घ्या. त्याला प्रेम द्या. इतर सर्वसामान्य आजारांप्रमाणेच तो एक आजार आहे. परंतु त्यावर सध्यातरी रामबाण औषध किंवा लस उपलब्ध नाही.
डॉक्टर्स सर्वसाधारणपणे एड्‌सचा संशय घेतात. ज्यावेळी रूग्ण काही विशिष्ट लक्षणं दर्शवितो आणि संसर्गावर केलेल्या उपचारांना प्रतिसाद देत नाही. उदा. क्षयरोगाचे जंतू हे सर्वसाधारणपणे फुफ्फुसाच्या वरच्या भागात आढळतात. पण एचआयव्ही संसर्गित व्यक्तींच्या बाबतीत मात्र क्षयरोग हा शरीरभर पसरतो.
      काही प्रमुख लक्षणे पुढीलप्रमाणे- एक महिन्यातून अधिक काळ जुलाब होणे, वारंवार नागीण होणे, विशिष्ट ग्रंथीना सूज येणे, सर्व अंगावर खाज येणारे पुरळ, विशिष्ट प्रकारचा कर्करोग. याव्यतिरिक्त एक महिन्याहून अधिक काळ ताप, खोकला येणे, वजन झपाट्याने कमी होणे ही सुद्धा लक्षणे आढळतात.
सीडी ४ पांढर्‍या रक्तपेशींमधील घट हे जागतिक पातळीवर एड्‌सचे लक्षण मानतात. एचआयव्ही/एड्‌सचे निदान सध्या इलायझा चाचणीद्वारे केले जाते. निदान करण्यासाठी ही चाचणी तीन वेगवेगळ्या पद्धतीने करतात. तिन्ही चाचण्या सकारात्मक (पॉझीटीव्ह) आल्यास त्या व्यक्तीला एचआयव्हीची बाधा आहे असे समजतात.
      एचआयव्हीची चाचणी कुणीही करून घेऊ शकतो. एखाद्या व्यक्तीच्या मनात एचआयव्हीच्या लागणीची शंका असल्यास त्याने ही चाचणी करून घ्यावी. विवाहपूर्व/विवाहबाह्य/अनोळखी व्यक्तीशी लैंगिक संबंध असल्यास आपण चाचणी करू शकता. तसेच गर्भधारणा होणार्‍या बाळाला होणारी बाधा औषधोपचाराने टाळता येणे शक्य असल्याने अशावेळी चाचणी जरूर करून घ्यावी.
     वाचकहो, आपल्याकडे विवाह जुळवताना जन्मपत्रिका पहाण्याची फार जुनी परंपरा आहे. परंतु अशा पत्रिका पाहूनसुद्धा एचआयव्हीची लागण दुसर्‍या जोडीदाराला झाल्याची असंख्य उदाहरणं आहेत. आमच्याकडे आलेल्या प्र्रकरणांना आम्ही योग्य तो न्याय मिळवून दिलेला आहे. पत्रिका पाहून कोणा ज्योतिषाने त्या व्यक्तीला हा आजार झालेला असल्याचं सांगितल्याचं ऐकिवात नाही म्हणूनच तुमची इच्छा असल्यास पत्रिका जरूर पहा परंतु सावधगिरी म्हणून दोघांचीही एचआयव्ही तपासणी करून घेणं ही काळाची गरज झालीय. अनोळखी कुटुंबाशी सोयरीक जुळवताना अशी काळजी घेणं केव्हाही चांगलं.
एखाद्या मुलीची अशा तर्‍हेने फसवणूक झाल्यास तिला सहज घटस्फोट मिळू शकतो. नुकसानभरपाईही दिली जाते. मात्र या आजाराची लागण झालेली असेल तर तिच्या आयुष्याची भरपाई कशी करणार?
दोन दशकांपूर्वी हा आजार केवळ विशिष्ट वर्गापुरताच मर्यादित होता. परंतु आता तो गरीब-श्रीमंत, सुशिक्षित-अशिक्षित, शहरी-ग्रामीण असा सर्वच स्तरांवर पसरलेला दिसतो. कारण केवळ असुरक्षित लैंगिक संबंध एवढेच एकच कारण या आजाराला कारणीभूत नाही. इतर तीन कारणांमुळेही त्याची लागण एखाद्या निष्पाप व्यक्तीला होऊ शकते. यासाठी आपण सावध असलं पाहिजे. गावोगावी होणार्‍या मोठ्या शिबिरातून एकच इंजेक्शन किंवा सुई अनेकांना वापरणं अशा घटना अजूनही घडताना दिसतात. अशावेळी आपण ताबडतोब डॉक्टरांना जाब विचारून अशी शिबीरं बंद पाडली पाहिजेत. वरिष्ठांकडे तक्रार केली पाहिजे.
   आपलं आयुष्य हे अनमोल आहे. यासाठी क्षणिक सुखासाठी ते उद्ध्वस्त करू नका. तरूणांनी आयुष्याच्या प्र्रत्येक टप्प्यावर जागरूक, दक्ष राहणं हे योग्य नाही का?
  याबाबत काही शंका असल्यास जरूर संपर्क साधा.
-श्रद्धा कळंबटे
संपर्क-हेल्पलाईन स्वयंसेतू-९४२२४३०३६२, ८१४९४३६४५८.
Website : www.swayamsetu.org, email id : This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it

Page 1 of 5

  • «
  •  Start 
  •  Prev 
  •  1 
  •  2 
  •  3 
  •  4 
  •  5 
  •  Next 
  •  End 
  • »